Γονείς στη συμβουλευτική: Ο απόλυτος οδηγός «επιβίωσης»

Συχνά μας ρωτάτε: «Να μπούμε κι εμείς μαζί στη συνεδρία;». Η ερώτηση είναι απολύτως φυσιολογική. Το παιδί σας βρίσκεται στο Λύκειο ή το Γυμνάσιο, μια περίοδο γεμάτη αποφάσεις και πίεση, και εσείς θέλετε να το βοηθήσετε όσο καλύτερα μπορείτε. Όταν όμως ο μαθητής είναι ανήλικος, η απάντηση δεν είναι ούτε «πάντα» ούτε «ποτέ». Εξαρτάται από την ηλικία του, από τον στόχο της συνεδρίας και, κυρίως, από το τι χρειάζεται εκείνη τη στιγμή. Ένας έφηβος που ψάχνει τη δική του φωνή έχει ανάγκη να τον ακούσουν, αλλά και να νιώθει ότι η οικογένειά του είναι στο πλευρό του. Παρακάτω θα βρείτε πέντε πράγματα που βοηθούν και πέντε που δυσκολεύουν.

Τι σας συμβουλεύουμε να κάνετε:

1. Ενημερώστε το παιδί πριν από τη συνεδρία και ρωτήστε το πώς θέλει να συμμετέχετε. Εξηγήστε του ότι η συνεδρία γίνεται, για να βοηθηθεί και όχι για να κριθεί. Ένας έφηβος που έρχεται στη συμβουλευτική συνεδρία, επειδή «το αποφάσισαν οι γονείς», συχνά κλείνεται. Αν νιώθει ότι η συμμετοχή του είναι επιλογή, θα μιλήσει πιο ελεύθερα.
2. Συμφωνήστε από την αρχή με τον σύμβουλο το πλαίσιο της συνεργασίας. Ρωτήστε ποιος θα παρευρίσκεται και πότε, τι θα μοιράζεται ο σύμβουλος μαζί σας και τι θα μένει εντός της συνεδρίας. Επειδή το παιδί είναι ανήλικο, είναι εύλογο να θέλετε ενημέρωση. Αν αυτό ξεκαθαριστεί από την αρχή, και σε εσάς και στο παιδί, αποφεύγονται παρεξηγήσεις και δυσπιστία. Εξάλλου, η αρχή της εμπιστευτικότητας είναι κεφαλαιώδους σημασίας για τη δόμηση της συμβουλευτικής σχέσης.
3. Δώστε στον σύμβουλο το πλαίσιο το οποίο το παιδί δεν θα πει. Οικονομικά όρια, οικογενειακές συνθήκες, γεωγραφικοί περιορισμοί (π.χ. αν είναι εφικτές σπουδές εκτός πόλης), προηγούμενες σχολικές εμπειρίες. Είναι πληροφορίες που χρειάζονται για ρεαλιστικές επιλογές. Αν μπορείτε, μοιραστείτε τες σε ξεχωριστή συζήτηση ή στο τμήμα της συνεδρίας που θα ορίσει ο σύμβουλος.
4. Όταν είστε παρόντες, ακούστε. Ο ρόλος σας είναι να ακούσετε τι ενδιαφέρει πραγματικά το παιδί, ακόμη κι αν είναι κάτι που δεν έχετε ξανακούσει. Δεν χρειάζεται να συμπληρώσετε, να διορθώσετε ή να διευκρινίσετε. Η σιωπή σας λέει στο παιδί ότι ο λόγος του έχει αξία. Θα σας δοθεί η ευκαιρία στη διάρκεια της διαδικασίας να παρουσιάσετε και τη δική σας οπτική.
5. Στηρίξτε τη διαδικασία και στο σπίτι. Ρωτήστε τον σύμβουλο πώς μπορείτε να βοηθήσετε και δώστε χρόνο. Η επαγγελματική επιλογή ωριμάζει σταδιακά και δεν κλείνει σε μία συνεδρία. Η ανοιχτή στάση απέναντι σε εναλλακτικούς δρόμους, πέρα από το αρχικό σας σχέδιο, είναι από τα πιο χρήσιμα πράγματα που μπορείτε να προσφέρετε.

Τι σας συμβουλεύουμε να αποφύγετε:

1. Μην απαντάτε εσείς στις ερωτήσεις που απευθύνονται στο παιδί. Η συνεδρία γίνεται για τη δική του φωνή. Όταν μιλάτε εσείς, το παιδί σωπαίνει και η διαδικασία χάνει την ουσία της. Στους εφήβους αυτό συμβαίνει πολύ εύκολα, επειδή συχνά διστάζουν ή ντρέπονται να πουν ανοιχτά τι θέλουν. Ακόμα κι αν δεν έτοιμα να μοιραστούν τις σκέψεις τους, ο καταρτισμένος σύμβουλος γνωρίζει τεχνικές για να τις «ξεκλειδώσει». 
2. Μην έρχεστε με έτοιμη απόφαση. Αν περιμένετε από τον σύμβουλο να επιβεβαιώσει τη δική σας επιλογή, το παιδί θα το καταλάβει και θα αμυνθεί. Ο σύμβουλος δεν είναι «διαιτητής» ανάμεσα σε εσάς και το παιδί, ούτε μπορεί (ή πρέπει) να πάρει την απόφαση για λογαριασμό του. Θα αναλύσει όλα τα δεδομένα, ώστε η απόφαση να βασίζεται σε έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση.
3. Μην αφήνετε τις Πανελλαδικές και τη βάση εισαγωγής να καταλάβουν όλη τη συζήτηση. Η αγωνία για τους βαθμούς και τα αποτελέσματα είναι απολύτως κατανοητή. Όταν όμως κυριαρχεί, ο έφηβος μιλά μόνο για επιδόσεις και όχι για ενδιαφέροντα, δεξιότητες και αξίες, δηλαδή για όσα χρειάζεται να εξερευνήσει. Μάλιστα, συχνά έχει παρατηρηθεί μαθητές να πετυχαίνουν υψηλές επιδόσεις, όταν εντοπίσουν την επιλογή που τους «γεμίζει». Αυτό το εσωτερικό κίνητρο θα κερδίσει με τη συνεδρία.
4. Μη συγκρίνετε και μην απαξιώνετε. Φράσεις όπως «ο ξάδερφός σου…», «εγώ στην ηλικία σου…» ή «αυτό δεν έχει μέλλον» κλείνουν τον δρόμο προς τη συζήτηση και δημιουργούν πίεση. Αν έχετε ανησυχία, μοιραστείτε την ως ανησυχία και όχι ως γεγονός. Προφανώς, success stories μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως «οπτικοποίηση» του μονοπατιού και όχι ως αφορμή επίκρισης.
5. Μην ανακρίνετε το παιδί μετά τη συνεδρία και μην ζητάτε από τον σύμβουλο να αποκαλύψει όσα ειπώθηκαν. Το «τι σου είπε;» αμέσως μετά μπορεί να στερήσει από τον έφηβο τον χώρο να επεξεργαστεί όσα συζητήθηκαν. Σεβαστείτε το πλαίσιο που έχετε συμφωνήσει και αφήστε το να σας μιλήσει, όταν είναι έτοιμο.

Τι να κρατήσετε:

Στη συμβουλευτική, ο γονέας ανηλίκου δεν είναι ούτε ο πρωταγωνιστής ούτε ο απλός θεατής. Είναι ο άνθρωπος που στηρίζει από πίσω, ώστε το παιδί να βρει τον δικό του δρόμο και όχι τον δρόμο που εμείς φανταστήκαμε γι’ αυτό. 

Αυτή η ανοιχτή στάση υποστήριξης είναι που αποζητάμε κι εμείς, ως επιστημονική ομάδα της EMPLOY EDU. Γι’ αυτό, ετοιμάσαμε τη Συμβουλευτική Γονέων, ώστε να γνωρίζετε όσα χρειάζεται πριν να είναι αργά.

Επιμέλεια: Σκαρλάτος Κωνσταντίνος, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού | EMPLOY EDU Σύμβουλοι Εκπαίδευσης και Σταδιοδρομίας