Επιλογές με άγνωστες πτυχές στο 2ο Επιστημονικό Πεδίο

Το 2ο πεδίο φιλοξενεί τα «βαριά» τμήματα μηχανικής και θετικών επιστημών που μονοπωλούν συνήθως τη συζήτηση στις αίθουσες προσανατολισμού: Πολυτεχνικές σχολές, Ηλεκτρολόγοι, Μηχανολόγοι, Πληροφορική. Ωστόσο, κάθε χρόνο χιλιάδες υποψήφιοι περνούν δίπλα από τμήματα που αξίζουν πολύ περισσότερης προσοχής είτε γιατί έχουν εξαιρετικά προφίλ αποφοίτων, είτε γιατί ανοίγουν πόρτες σε κλάδους που η αγορά εργασίας αδυνατεί να καλύψει, είτε απλώς γιατί δεν τα έχει ακούσει κανένας στο σχολείο τους. Πάμε να δούμε μερικές από αυτές συμπεριλαμβανομένης και μίας που μπορεί να σε στείλει κυριολεκτικά στο διάστημα.

Αεροδιαστημική Επιστήμη & Τεχνολογία ΕΚΠΑ: το τμήμα που κοιτά ψηλά

Αν ρωτήσεις έναν μαθητή Γ΄ Λυκείου «πού σπουδάζεις αεροδιαστημική στην Ελλάδα;», οι περισσότεροι δεν θα ξέρουν την απάντηση. Κι όμως υπάρχει: το Τμήμα Αεροδιαστημικής Επιστήμης & Τεχνολογίας του ΕΚΠΑ, στα Ψαχνά Ευβοίας, το οποίο λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 2019-2020 και αποτελεί το μοναδικό τμήμα στη χώρα που έχει την αεροδιαστημική ως αποκλειστικό αντικείμενο σπουδών.

Το πρόγραμμα οικοδομείται πάνω σε πέντε πυλώνες (Αεροδιαστημική, Φυσική, Μαθηματικά, Πληροφορική και Μηχανική Υπολογιστών) και εξελίσσεται σταδιακά προς βαθύτερη εξειδίκευση. Στο τρίτο έτος το αντικείμενο γίνεται πλήρως αεροδιαστημικό· στο τέταρτο και πέμπτο έτος οι φοιτητές επιλέγουν ανάμεσα σε δύο κατευθύνσεις: δορυφορική τηλεπισκόπηση, πλοήγηση και τηλεπικοινωνίες από τη μία, σχεδιασμό δορυφόρων και δορυφορικών υποσυστημάτων από την άλλη. Τα μαθήματα δεν είναι θεωρητικές ασκήσεις στο χαρτί: Συστήματα Ραντάρ, Σχεδίαση Αεροδιαστημικών Ψηφιακών Συστημάτων, Μηχανική Διαστημικών Πτήσεων, Μικροδορυφόροι, Διάστημα και Κυβερνοασφάλεια. Σχεδόν όλα με εργαστηριακή υποδομή που περιλαμβάνει εξομοιωτές δορυφόρων και εξειδικευμένα λογισμικά όπως STK, ESATAN, CAD και 3D printing.

Αυτό που ξεχωρίζει το τμήμα δεν είναι μόνο το πρόγραμμα σπουδών. Είναι η ενεργός ερευνητική παρουσία του στη διεθνή αεροδιαστημική σκηνή: το τμήμα συμμετέχει σε έξι τρέχουσες διαστημικές αποστολές της ESA, μεταξύ άλλων στο SA PROBA-3 Coronagraph System, στις φάσεις B1→B2/C/D/E1/E2 του ESA TRUTHS, στην αποστολή Hellenic Hekios Dawn (2025) και στο ERMIS – Hellenic Cubesat Demo Mission με συμμετοχή 37 ερευνητών/καθηγητών. Η υποδομή αυτή έχει χρηματοδοτηθεί με πάνω από 500.000 ευρώ από το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων και τον ΕΛΚΕ του ΕΚΠΑ.

Επαγγελματικά, οι απόφοιτοι έχουν θέσεις τόσο στον ιδιωτικό τομέα (δορυφορικές επικοινωνίες, ψηφιακή επεξεργασία σήματος, αρχιτεκτονική ψηφιακών συστημάτων, δορυφορική πλοήγηση) όσο και στο δημόσιο (παρακολούθηση περιβάλλοντος, γεωργία ακριβείας, πρόληψη εκτάκτων αναγκών, «έξυπνες» πόλεις). Το τμήμα αναμένεται επίσης να τροφοδοτήσει θέσεις στην Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία και σε τεχνολογικές εταιρείες του κλάδου. Για υποψήφιους ΕΠΑΛ, η πρόσβαση γίνεται από τους τομείς Μηχανολογίας, Ναυτιλιακών Επαγγελμάτων, Ηλεκτρολογίας και Πληροφορικής.

Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Ιωαννίνων: η επιστήμη που κρύβεται μέσα στα πράγματα

Ποιος έχει ακούσει για τη Μηχανική Υλικών στο σχολείο; Σχεδόν κανείς. Κι αυτό είναι ακριβώς το πρόβλημα. Το Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων είναι το μοναδικό πολυτεχνικό τμήμα στη χώρα που ασχολείται αποκλειστικά με τη Μηχανική των Υλικών, καλύπτοντας το πεδίο από τις πρώτες ύλες έως το τελικό προϊόν.

Το αντικείμενο σπουδών αγκαλιάζει κλασικά υλικά όπως χάλυβες, κεραμικά και σύνθετα πλαστικά, αλλά και υλικά αιχμής: νανοϋλικά, έξυπνα υλικά, οπτικά και ηλεκτρονικά υλικά, φωτοβολταϊκά, φωτονικά υλικά. Παράλληλα, δεν λείπει η σύνδεση με την αρχαία και βυζαντινή κληρονομιά της Ελλάδας, καθώς το τμήμα εστιάζει και σε υλικά που έχουν σχέση με την πολιτιστική μας κληρονομιά, κάτι μοναδικό στο ελληνικό πανεπιστημιακό τοπίο. Τρεις τομείς δομούν το πρόγραμμα: Χημείας Υλικών και Διεργασιών, Φυσικής Υλικών και Υπολογιστικής Επιστήμης Υλικών, και Μηχανικής Υλικών και Ευφυών Τεχνολογιών.

Οι απόφοιτοι αποκτούν επαγγελματικά δικαιώματα αντίστοιχα με αυτά των Χημικών Μηχανικών, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα: από τα βιομηχανικά μεταλλουργικά έργα και τα κεραμικά προϊόντα έως τα συστήματα ενεργειακής αποθήκευσης και τις αεροδιαστημικές εφαρμογές. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Διαφοροποιημένη Σταδιοδρομία του τμήματος περιλαμβάνονται ρητά η Υπολογιστική Μηχανική, η Ιατρική Τεχνολογία, η Αεροναυπηγική και ο Έλεγχος Ποιότητας. Το τμήμα απονέμει ενιαίο και αδιάσπαστο τίτλο μεταπτυχιακού επιπέδου (integrated master).

Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων & Συστημάτων: η μηχανική που σχεδιάζει τον κόσμο

Όταν μιλάμε για «σχεδίαση», οι περισσότεροι σκέφτονται αρχιτεκτονική ή γραφιστική. Τα Τμήματα Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων & Συστημάτων είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Πρόκειται για ένα διεπιστημονικό πεδίο που στοχεύει στη δημιουργία νέων τεχνολογιών με απώτερο σκοπό την εύρεση λύσεων και το σχεδιασμό χρηστικών, πρωτοποριακών προϊόντων και συστημάτων.

Το πρόγραμμα συνδυάζει Τεχνολογία Υλικών, Αλληλεπίδραση Ανθρώπου-Υπολογιστή, Τεχνική Μηχανική, Διαδραστική Σχεδίαση, Εργονομία, Αλγόριθμους, Επεξεργασία Εικόνας, Εκτυπωτική, Ρομποτική και ψηφιακή κατασκευαστική. Κεντρική ιδέα είναι ο σχεδιασμός εμπειρίας χρήστη (UXD/UED): η διαδικασία βελτίωσης της ικανοποίησης και της αφοσίωσης του πελάτη μέσα από τη βελτίωση της χρηστικότητας, της ευκολίας χρήσης και της ευχαρίστησης που παρέχει ένα προϊόν, δεξιότητας που οι εταιρείες τεχνολογίας παγκοσμίως πληρώνουν ακριβά.

Το τμήμα απονέμει ενιαίο και αδιάσπαστο τίτλο μεταπτυχιακού επιπέδου (integrated master) στην ειδικότητα επιπέδου 7 του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων. Η Διαφοροποιημένη Σταδιοδρομία των αποφοίτων καλύπτει πεδία όπως Βιομιμητική, 3D Printing, Εικονική Πραγματικότητα και Επαυξημένη Πραγματικότητα, τεχνολογίες που χαρακτηρίζουν ακριβώς τον τεχνολογικό κόσμο που διαμορφώνεται σήμερα.

Τμήματα κοινά με άλλα πεδία: μια άγνωστη «δίοδος» του 2ου πεδίου

Ένα από τα λιγότερο γνωστά χαρακτηριστικά του ελληνικού συστήματος εισαγωγής είναι ότι αρκετά τμήματα ανήκουν ταυτόχρονα σε περισσότερα από ένα επιστημονικά πεδία. Αυτό σημαίνει ότι ένας υποψήφιος του 2ου πεδίου μπορεί να τα δηλώσει στο μηχανογραφικό του, ακόμα κι αν τα θεωρεί «τμήματα άλλου πεδίου». Τρεις περιπτώσεις αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής.

Το Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης & Τεχνολογίας του ΟΠΑ (Αθήνα) είναι ίσως η πιο εντυπωσιακή περίπτωση: κορυφαία επιλογή του 4ου πεδίου και δυνατότητα κατεύθυνσης σε Πληροφοριακά Συστήματα & Ηλεκτρονικό Επιχειρείν, Εφοδιαστική Αλυσίδα, Τεχνολογίες Λογισμικού και Ανάλυση Δεδομένων. Τα μέλη ΔΕΠ του τμήματος έχουν 95 διεθνή βραβεία και στενές συνεργασίες με MIT, Princeton, Imperial College, Cambridge, LSE. Το ποσοστό απασχόλησης αγγίζει το 80%, με το ΔΕΤ να παρουσιάζει την υψηλότερη συνάφεια απασχόλησης με το αντικείμενο ανά τμήμα στο σύνολο του ΟΠΑ (69%). Για υποψήφιους 2ου πεδίου που ενδιαφέρονται για τη διασταύρωση τεχνολογίας και επιχειρήσεων, αυτό το τμήμα αξίζει πολύ περισσότερη προσοχή από όση συνήθως λαμβάνει.

Τα Τμήματα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας (δύο εισαγωγικές κατευθύνσεις: Επιστήμη & Τεχνολογία Υπολογιστών και Πληροφοριακά Συστήματα) είναι επίσης κοινά με το 4ο πεδίο. Το αντικείμενό τους καλύπτει ολόκληρο το φάσμα της σύγχρονης τεχνολογίας: ανάπτυξη λογισμικού, τεχνητή νοημοσύνη, Big Data, Cloud Computing, κυβερνοασφάλεια, δίκτυα υπολογιστών. Σύμφωνα με έρευνα «Digital Skills Gap» της Brain Regain (ΣΕΒ), οι πιο ζητούμενες ειδικότητες περιλαμβάνουν Backend Developers, AI & Machine Learning Specialists, Data Analysts, Cloud Architects και Cyber Security Analysts, δηλαδή ακριβώς τις ειδικότητες που καλλιεργεί το συγκεκριμένο πρόγραμμα.

Τα Τμήματα Διοίκησης Εφοδιαστικής ολοκληρώνουν αυτή την κατηγορία. Η εφοδιαστική αλυσίδα και τα συστήματα εφοδιασμού αποτελούν έναν κλάδο με σημαντική συνεισφορά τόσο στην ελληνική όσο και στην παγκόσμια οικονομία. Οι απόφοιτοι στελεχώνουν θέσεις σε βιομηχανικές και εμπορικές επιχειρήσεις, εταιρείες μεταφορών, ναυτιλιακές εταιρείες, πολυεθνικές και το δημόσιο τομέα, αποκτώντας επαγγελματική ταυτότητα ως Υπεύθυνοι Εφοδιαστικής, Supply chain managers και Logistics managers. Απασχολούνται, λοιπόν, σε ρόλους με αυξανόμενη ζήτηση ιδίως μετά τις αναδιαρθρώσεις που επέφεραν οι πρόσφατες διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού

Επιμέλεια: Σκαρλάτος Κωνσταντίνος, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού της EMPLOY EDU Σύμβουλοι Εκπαίδευσης και Σταδιοδρομίας