Οι10 βασικές αρχές του Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις οι οποίες έχουν επηρεάσει και το σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, οδηγούν σε μία επιτακτική ανάγκη για ανάπτυξη αυτογνωσίας αλλά και ενίσχυση δεξιοτήτων όπως η προσαρμοστικότητα. Ο επαγγελματικός προσανατολισμός είναι μία σύνθετη διαδικασία η οποία διαρκώς εξελίσσεται και ταυτόχρονα επιδιώκει να υποστηρίξει το άτομο στη διαμόρφωση και ανάπτυξη της επαγγελματικής του πορείας. Θα μπορούσαμε να επισημάνουμε 10 βασικές αρχές στις οποίες βασίζεται η συμβουλευτική σταδιοδρομίας.

• Αυτογνωσία: Είναι πολύ σημαντικό το άτομο να έχει επίγνωση των ικανοτήτων, των αξιών, των ενδιαφερόντων αλλά και της προσωπικότητας του. Ουσιαστικά αυτή η αυτογνωσία του δίνει τη δυνατότητα να διαμορφώνει ρεαλιστικές επαγγελματικές προσδοκίες και να μπορεί να εκτιμήσει εάν αυτό που επιλέγει ανταποκρίνεται ταυτόχρονα στις προσωπικές του ανάγκες. Η αυτογνωσία δίνει στο άτομο τη δυνατότητα να λειτουργούν με αυτοπεποίθηση και οι όποιες επιλογές του να είναι αποτέλεσμα μιας  συνειδητής λήψη απόφασης με επιμονή στην επίτευξη στόχων.

• Ενημέρωση για την αγορά εργασίας: Το άτομο χρειάζεται να έχει έγκυρη πληροφόρηση για την αγορά εργασίας, τις τάσεις που υπάρχουν, τις απαιτήσεις των επαγγελμάτων, τις δεξιότητες αλλά και τις εκπαιδευτικές διαδρομές που μπορούν να οδηγήσουν σε συγκεκριμένα επαγγέλματα. Η έλλειψη ενημέρωσης αποτελεί τροχοπέδη στη λήψη των αποφάσεων και οδηγεί σε μη ρεαλιστικές προσδοκίες. Η σωστή πληροφόρηση ενισχύει την αυτονομία του ατόμου και σίγουρα μειώνει το άγχος που έχει σχέση με τις μελλοντικές του επιλογές.

• Εξερεύνηση επαγγελματικών επιλογών: Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι η καλύτερη επαγγελματική επιλογή προκύπτει μέσα από τον συνδυασμό χαρακτηριστικών της προσωπικότητας και των χαρακτηριστικών που απαιτούν τα διάφορα επαγγέλματα. Καθώς το άτομο εξερευνά του δίνεται η δυνατότητα να δοκιμάσει, να συγκρίνει, να αξιολογήσει διαδρομές ώστε να επιλέξει την καλύτερη δυνατή επιλογή για τον ίδιο. Το τεστ των ενδιαφερόντων Advisor είναι ένα εργαλείο σημαντικό στα χέρια του συμβούλου που συνδέει χαρακτηριστικά προσωπικότητας με επαγγέλματα.

• Ανάπτυξη δεξιοτήτων λήψης αποφάσεων: Το κλειδί στον επαγγελματικό προσανατολισμό αποτελεί η δεξιότητα της λήψης των αποφάσεων. Είναι σημαντικό το άτομο να μπορεί, μετά την ενημέρωση και πληροφόρηση, να αξιολογήσει τις εναλλακτικές επιλογές που έχει ώστε να καταλήξει τεκμηριωμένα στην καλύτερη απόφαση για τον ίδιο. Η βελτίωση ή ανάπτυξη αυτής της δεξιότητας δίνει στο άτομο ανεξαρτησία και μειώνει την πιθανότητα βεβιασμένων αποφάσεων και κάτω από πίεση.

• Καλλιέργεια δεξιοτήτων αναζήτησης εργασίας: Η δεξιότητα αυτή έχει να κάνει με την σύνταξη ενός βιογραφικού, την προετοιμασία για συνέντευξη, την ανάπτυξη ενός επαγγελματικού δικτύου και φυσικά τη διαδικτυακή παρουσία. Στο σύγχρονο κόσμο της τεχνολογίας και η γνώση των on line εργαλείων αναζήτησης εργασίας  συμβάλλει στην αυτονομία αλλά και στην ανέλιξη του ατόμου.

• Προσωπική ενδυνάμωση: Όσο ένα άτομο πιστεύει στις ικανότητες του θα διαχειρίζεται τα εμπόδια θα αναζητά ευκαιρίες βελτίωσης αλλά και θα επιμένει στην πραγματοποίηση των στόχων του. Στη συμβουλευτική διαδικασία δίνεται η δυνατότητα στο άτομο να αποκτήσει ψυχική ανθεκτικότητα αλλά και διαμόρφωση πιο ενεργητικού ρόλου απέναντι στις επαγγελματικές επιλογές.

• Διαχείριση των αλλαγών-προσαρμοστικότητα : Ο κύκλος ζωής ενός ατόμου περιλαμβάνει αλλαγές, μεταβάσεις περνώντας από τα διάφορα στάδια ανάπτυξης του, όπου το κάθε ένα έχει διαφορετικές απαιτήσεις αλλά και προκλήσεις. Οι μετακινήσεις από τον έναν κύκλο στον άλλο όπως αλλαγή επαγγέλματος, ή η είσοδος στην αγορά εργασίας απαιτούν ευελιξία και αυτορρύθμιση. Η ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων βοηθάει το άτομο στην διαχείριση της αβεβαιότητας που προκαλούνται στους εργασιακούς χώρους.

• Εργασιακές αξίες: Η ισορροπία που χρειάζεται το άτομο ανάμεσα στην προσωπική και επαγγελματική ζωή οδηγεί και επηρεάζει όλους τους τομείς της ζωής του. Είναι σημαντικό να μπορεί να αξιολογήσει τι σημαίνει για τον ίδιο ο ελεύθερος χρόνος, το ωράριο, η σταθερότητα , η εργασιακές συνθήκες, η προσωπική ανάπτυξη κ.ά. Αυτές οι εργασιακές αξίες αποτελούν κριτήρια ανάλογα με τη σημαντικότητα τους στις επιλογές ενός ατόμου όσο αφορά το επάγγελμα του και πιο συγκεκριμένα τον εργασιακό του ρόλο. Το τεστ των εργασιακών αξιών Value το οποίο καθρεφτίζει στο άτομο πως ιεραρχεί αυτές τις αξίες είναι μία καλή πληροφορία που τον βοηθάει στην αυτογνωσία αλλά και στο να βρει μία ισορροπία στην ζωή του.

1. Ενίσχυση της δια βίου μάθησης: Σε ένα κόσμο που διαρκώς αλλάζει και η γνώση εξελίσσεται ραγδαία η συνεχής επιμόρφωση κρίνεται αναγκαία. Η δια βίου μάθηση βοηθάει το άτομο στην προσαρμοστικότητα ώστε να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις στην αγορά εργασίας, στην προσωπική του ανάπτυξη αλλά και επαγγελματική του ανέλιξη. Με τη δια βίου μάθηση το άτομο ανανεώνει αλλά και αναπτύσσει  διαρκώς τις γνώσεις του, τις δεξιότητες του ώστε να είναι ανταγωνιστικός στην αγορά εργασίας.
2. Σεβασμός στη μοναδικότητα: Ο σύμβουλος είναι σημαντικό να έχει κατά νου ότι ο κάθε συμβουλευόμενος  είναι μοναδικός και αυτό σημαίνει ότι έχει τις δικές του ανάγκες, αξίες και χαρακτηριστικά. Αυτή η παραδοχή δίνει τη δυνατότητα στο άτομο που έχει απέναντι του να νιώθει την αποδοχή και την υποστήριξη για να δημιουργήσει το δικό του πλάνο καριέρας ή σπουδών ή συνδυασμό και των δύο.

Αξιοποιώντας αυτές τις αρχές ένας σύμβουλος σταδιοδρομίας στην πραγματικότητα δημιουργεί μία διαδικασία που είναι προσαρμοσμένη και στις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας. Βελτιώνοντας τις δεξιότητες επίσης του ατόμου αξιοποιώντας και τα εργαλεία της συμβουλευτικής (Advisor & Value), προσφέρει αποτελεσματική υποστήριξη στη διαμόρφωση της σταδιοδρομίας του. Ο Επαγγελματικός Προσανατολισμός δεν δίνει λύσεις , αλλά ενισχύει την ικανότητα λήψης αποφάσεων και την προσωπική ανάπτυξης.

 Επιμέλεια: Βακάλογλου Ζωγραφιά , Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού, EMPLOY EDU Σύμβουλοι Εκπαίδευσης & Σταδιοδρομίας