Γιατί να Σπουδάσει Κάποιος Πληροφορική στην Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης;

Γιατί να επιλέξει, άραγε, ένα παιδί την Πληροφορική σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται με ρυθμούς που ξεπερνούν κάθε προηγούμενο; Μήπως οδηγούμαστε στο να βιώσουμε αυτό αναφέρεται στην κοινωνιολογία ώς το “παράδοξο των μη αναμενόμενων αποτελεσμάτων”, όπου αυτό που σπουδάζουμε σήμερα με σκοπό την επαγγελματική μας σταδιοδρομία κινδυνεύει να μας καταστήσει περιττούς αύριο; Ή μήπως, τελικά, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο;

Αν παρατηρήσουμε προσεκτικά τον κόσμο γύρω μας, θα δούμε ότι η τεχνολογία δεν είναι πια ένα εργαλείο – είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε. Από το κινητό μας μέχρι την εκπαίδευση, την υγεία και τις επιχειρήσεις, η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να «μαθαίνει», να προβλέπει, να δημιουργεί. Και τότε γεννιέται το εύλογο ερώτημα: Αν οι Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να γράφει κώδικα και να λύνει προβλήματα, ποιος θα είναι ο ρόλος των ανθρώπων που έχουν σπουδάσει πληροφορική;

Με αυτή τη σκέψη όμως, ίσως να υπερεκτιμούμε τις δυνατότητες της τεχνολογίας και να υποτιμούμε τον ανθρώπινο παράγοντα. Γιατί όσο «ευφυές» κι αν φαίνεται ένα σύστημα, μια μηχανή, υστερεί σε ορισμένα σημαντικά στοιχεία: δεν διαθέτει κρίση, δεν κατανοεί τις ανθρώπινες ανάγκες, δεν φέρει ευθύνη για τις αποφάσεις του. Συνεπώς, κάποιος πρέπει να καθορίσει τι πρέπει να κάνει, ποια όρια δεν πρέπει να ξεπεράσει και ποιες αξίες οφείλει να υπηρετεί. Και αυτός ο κάποιος δεν άλλος από τον άνθρωπο.

Και εδώ γεννιέται ένα ακόμη πιο ουσιαστικό ερώτημα: θέλουμε τα παιδιά μας να είναι απλοί χρήστες αυτής της τεχνολογίας ή δημιουργοί της; Η Πληροφορική δεν είναι απλώς μια δεξιότητα χρήσης υπολογιστών. Είναι ένας τρόπος σκέψης. Είναι η ικανότητα να αναλύεις, να σχεδιάζεις, να επιλύεις προβλήματα. Είναι η δύναμη να παίρνεις ένα εργαλείο και να το μετατρέπεις σε λύση για την κοινωνία.

Αν, λοιπόν, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εκτελεί εντολές, ποιος θα τις δίνει; Αν μπορεί να παράγει αποτελέσματα, ποιος θα τα αξιολογεί; Αν μπορεί να επηρεάζει ζωές, ποιος θα διασφαλίζει ότι το κάνει σωστά; Μήπως τελικά η ανάγκη για ανθρώπους με βαθιά κατανόηση της τεχνολογίας γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική;

Και τι γίνεται με το μέλλον της εργασίας; Είναι πράγματι λιγότερες οι ευκαιρίες ή απλώς διαφορετικές; Αυτό που βλέπουμε πάντως να συμβαίνει είναι ότι αναδύονται διαρκώς νέοι τομείς όπως: η ανάπτυξη συστημάτων AI, η ανάλυση δεδομένων, η κυβερνοασφάλεια, ο ψηφιακός μετασχηματισμός οργανισμών κα.

Τελικά, η τεχνολογία καταργεί επαγγέλματα ή δημιουργεί νέα, πιο σύνθετα και πιο απαιτητικά;

Η απάντηση φαίνεται να γέρνει προς το δεύτερο, το οποίο υποστηρίζεται και από σχετικές μελέτες. Σύμφωνα με σύγχρονες διεθνείς μελέτες, όπως εκείνες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν οδηγεί σε μαζική αντικατάσταση των εργαζομένων, αλλά σε έναν ουσιαστικό μετασχηματισμό των δεξιοτήτων που απαιτούνται. Την ίδια στιγμή, αναλύσεις του Congruence Foundation δείχνουν ότι, παρότι ορισμένες θέσεις εργασίας ενδέχεται να εκλείψουν, δημιουργούνται ακόμη περισσότερες νέες, οδηγώντας τελικά σε συνολική αύξηση της απασχόλησης. Στο νέο αυτό περιβάλλον, η ζήτηση μετατοπίζεται προς ανθρώπους που συνδυάζουν τεχνική κατάρτιση, κριτική σκέψη και ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, επιβεβαιώνοντας ότι ο ανθρώπινος παράγοντας όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά καθίσταται πιο καθοριστικός από ποτέ.

Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα μας αντικαταστήσει, άλλα ποια θέση θέλει ο καθένας μας να έχει σε αυτόν τον νέο κόσμο; Να ακολουθεί τις εξελίξεις ή να τις διαμορφώνει;

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, η Πληροφορική δεν είναι απλώς μια επιλογή σπουδών.
Είναι ένας τρόπος να κατανοείς τον κόσμο. Και, κυρίως, μια ευκαιρία να μην είσαι θεατής των αλλαγών που συντελούντε – αλλά πρωταγωνιστής τους.

Και κάπου εδώ έρχεται το πιο ανθρώπινο ερώτημα: Πώς μπορεί ένα παιδί προχωρήσει στην κατάλληλη επιλογή, χωρίς φόβο, μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει τόσο γρήγορα;

Η απάντηση βρίσκεται στην αυτογνωσία και την πληροφόρηση. Γι’ αυτό ο Επαγγελματικός Προσανατολισμός αποκτά καθοριστική σημασία: βοηθά τον μαθητή να ανακαλύψει τα ενδιαφέροντα, τις δεξιότητες και τις αξίες του, άλλα και να ενημερωθεί κατάλληλα, ώστε οι αποφάσεις του να μην βασίζονται στην αβεβαιότητα, αλλά στη συνειδητή επιλογή.

Στάικος Δημήτριος, Επιστημονικός Διευθυντής της EMPLOY EDU Σύμβουλοι Εκπαίδευσης και Σταδιοδρομίας Λάρισας